اگر شما در بورس سهام فعالیت میکنید آیا تا حالا پیش اومده که ببینی قیمت جهانی یک کامودیتی یا محصول (مثل مس یا سنگ‌آهن) بالا رفته و با خودت بگی چه سهمی توی بورس از این رشد قیمت سود میبره؟ یا مثلاً رفتی بازار یا توی اخبار میخونی فلان چیز گرون شده، مثلا کاغذ افزایش قیمت سنگینی داشته، احتمالا دوست داری بدونی چه سهمی توی بورس از این افزایش قیمت سود میبره یا احیانا متضرر میشه، درسته؟ یا خیلی وقت‌ها یه پیش‌بینی می‌بینی که قراره در سال‌های آینده فلان کالا افزایش قیمت پیدا کنه و دوست داری روی سهام مرتبط با اون کالا سرمایه‌گذاری کنه.
شرکت‌ها یا یه محصولی رو تولید میکنن یا از یک محصولی به عنوان ماده اولیه استفاده میکنن. بالا پایین شدن قیمت اون محصولات تاثیر مستقیمی روی سود شرکت‌ها داره و البته این تاثیر برای همه شرکت‌ها یکسان نیست. اینجا دقیقاً همون جاییه که موضوع تحلیل حساسیت سود شرکت‌ها به تغییرات قیمت کالا و مواد اولیه اهمیت پیدا میکنه.
توی این مقاله می‌خوایم ببینیم این تحلیل یعنی چی، چه کمکی به سرمایه‌گذار میکنه و چطور میشه به این اطلاعات دست پیدا کرد. در انتهای مقاله هم بانک اطلاعاتی بسیاری از محصولات مهم رو برای شما آماده کردم که میتونید به راحتی و به سرعت متوجه بشید که تغییرات قیمت فلان کالا به چه شرکت‌هایی مرتبط میشه و این ارتباط چه اثری در سود شرکت‌ها داره. در واقع این بانک اطلاعاتی همون چیزی هست که هر کسی که توی بورس به عنوان سرمایه‌گذار فعالیت میکنه باید در اختیار داشته باشه و البته در جایی به غیر از اینجا اون رو پیدا نخواهید کرد.
فرض کن یک شرکت بورسی تولیدکننده مس داریم. این شرکت محصول مسی خودش رو می‌فروشه و از محل فروشش درآمد کسب میکنه.
حالا اگر قیمت جهانی مس افزایش پیدا کنه، ممکنه این شرکت بتونه محصولاتش رو با قیمت بالاتری بفروشه و سود بیشتری به دست بیاره. در این حالت میگیم سود شرکت به افزایش قیمت مس حساسیت مثبت داره.
حالا یک شرکت دیگه رو در نظر بگیر که برای تولید محصولاتش مقدار زیادی مس مصرف میکنه. اگر قیمت مس بالا بره، هزینه تولید این شرکت افزایش پیدا میکنه و ممکنه سودش کاهش پیدا کنه. اینجا افزایش قیمت مس می‌تونه اثر منفی روی سود شرکت داشته باشه.
پس نکته اصلی اینه که افزایش قیمت یک کالا برای همه شرکت‌ها خبر خوبی نیست. باید ببینیم هر شرکت اون کالا رو تولید میکنه یا مصرف‌کننده اونه و البته چه وزنی از سبد تولید یا مصرفش مرتبط با اون محصول هست.
نکته مهم بعدی اینه که حساسیت همه شرکت‌های مشابه هم نسبت به یک محصول خاص یکسان نیست. مثلا فرض کنید دو شرکت تولید کننده که از مس به عنوان ماده اولیه استفاده میکنن وجود دارن. با افزایش قیمت مس بهای تمام شده محصول این شرکت‌ها افزایش پیدا میکنه و روی سودشون احتمالا اثر منفی داره. این حساسیت منفی هست. ولی این اثر منفی یکسان نیست. برای شرکت اولی ممکنه این حساسیت 1 به 1 باشه و برای شرکت دومی 1 به 2 باشه. یعنی شرکت اول 10 درصد افزایش قیمت مس 10 درصد اثر منفی روی سودش میذاره و شرکت دوم با 10 درصد افزایش قیمت مس 20 درصد از سودش کم میشه.
معمولا حساسیت رو با "ضریب حساسیت" نشون میدن. فرض کن اگر قیمت فولاد ۱۰٪ افزایش پیدا کند و سود فلان شرکت ۲۰٪ بیشتر شود. یعنی حساسیت سود شرکت به قیمت فولاد، در این مثال، به این صورت است:
20% تقسیم بر 10% = 2
این عدد یعنی به ازای هر ۱٪ افزایش قیمت فولاد، سود شرکت تقریباً ۲٪ افزایش پیدا کرده است؛ پس وقتی ضریب حساسیت 2 باشد یعنی اگر قیمت کالا 50 درصد رشد کنه سود شرکت 100 درصد افزایش پیدا میکند.
در مثال دیگه اگر ضریب حسایت 0.5 باشه یعنی به ازای هر 1% افزایش قیمت کالا 0.5% سود شرکت افزایش پیدا میکنه. یعنی اگر قیمت کالا 30 درصد افزایش پیدا کنه سود شرکت 15 درصد اثر مثبت میگیره.
حساسیت منفی هم به همین شکل، مثلا اگر ضریب حساسیت 1- باشه یعنی به ازای هر 1% رشد قیمت کالا سود شرکت 1% کاهش پیدا میکنه. یعنی اگر قیمت اون کالا 30 درصد افزایش پیدا کنه سود شرکت 30 درصد کاهش پیدا میکنه.
بازار سهام فقط از اخبار سیاسی، نرخ ارز و شرایط کلی اقتصاد تأثیر نمی‌گیره. قیمت جهانی کالاها و مواد اولیه و قیمت ارز و البته قیمت کالا‌های داخلی و قیمت گذاری‌ها همگی می‌تونه نقش مهمی در سودآوری بسیاری از شرکت‌های بورسی داشته باشه.
برای مثال، وقتی قیمت جهانی مس تغییر میکنه، ممکنه سودآوری شرکت‌های فعال در زنجیره مس هم تغییر کنه. افزایش قیمت سنگ‌آهن می‌تونه روی شرکت‌های معدنی اثر بذاره و تغییر قیمت مواد اولیه پتروشیمی‌ها ممکنه هزینه تولید بعضی شرکت‌های پایین‌دستی رو بالا یا پایین ببره.
اگر بدونیم کدوم شرکت‌ها از افزایش قیمت یک کالا سود میبرن و کدوم شرکت‌ها ممکنه آسیب ببینن، می‌تونیم اخبار بازار رو بهتر تحلیل کنیم و برای بررسی سهام، سرنخ‌های دقیق‌تری داشته باشیم.
البته این اطلاعات به‌تنهایی سیگنال خرید یا فروش نیستن؛ بلکه کمک میکنن شرکت‌ها رو بهتر بشناسیم و تحلیل بنیادی دقیق‌تری انجام بدیم.
بیایم چند مثال رو با هم بررسی کنیم:
شرکتی که کنسانتره یا محصولات مسی تولید میکنه، ممکنه از افزایش قیمت مس سود ببره؛ چون ارزش محصول فروخته‌شده‌اش افزایش پیدا میکنه. اما شرکتی که از مس به عنوان مواد اولیه استفاده میکنه (مثل شرکتی که سیم برق تولید میکنه) ممکنه از این اتفاق متضرر بشن. این اثر مثبت و منفی برای هر سهم چقدره؟ کدوم شرکت‌ها بیشتر و کدوم کمتر از بالا رفتن قیمت مس سود یا ضرر می‌بینن؟
آهن اسفنجی یکی از مواد اولیه مورد استفاده در تولید فولاده. اگر قیمت آهن اسفنجی افزایش پیدا کنه، هزینه تولید فولادسازانی که این محصول رو خریداری میکنن ممکنه بیشتر بشه.
در چنین شرایطی، اگر قیمت فروش محصولات فولادی به همون اندازه افزایش پیدا نکنه، حاشیه سود شرکت فولادی کاهش پیدا میکنه. خب چه شرکت‌هایی میتونن این افزایش نرخ رو به محصول نهایی منتقل کنن و باتوجه به ساختار مالی که دارن چه میزان حساسیتی نسبت به افزایش آهن اسفنجی دارن؟
افزایش قیمت سنگ‌آهن ممکنه برای بعضی شرکت‌های معدنی مفید باشه؛ اما اثر نهایی به محصولی که شرکت می‌فروشه بستگی داره.
شرکتی که سنگ‌آهن خام می‌فروشه، لزوماً شرایط یکسانی با شرکتی که کنسانتره یا گندله تولید میکنه نداره. فرمول قیمت‌گذاری محصولات، هزینه‌های فرآوری و مقررات بازار داخلی هم میتونن نتیجه رو تغییر بدن. کدوم شرکت‌ها حساسیت بیشتری روی تغییرات قیمت سنگ آهن دارن؟
فرض کن شرکتی برای تولید محصول نهایی خودش مقدار زیادی مواد شیمیایی، فلز یا محصولات پتروشیمی خریداری میکنه.
اگر قیمت ماده اولیه افزایش پیدا کنه ولی شرکت نتونه قیمت محصول نهایی رو به همون نسبت بالا ببره، سودش تحت فشار قرار میگیره.
به همین دلیل، گاهی کاهش قیمت یک کالا می‌تونه برای یک شرکت مصرف‌کننده خبر خوبی باشه؛ حتی اگر همون کاهش قیمت برای تولیدکننده اون کالا خبر بدی محسوب بشه.
باتوجه به دیتای تاریخی میتوان بررسی کرد که فلان شرکت تولید کننده که از فلان محصول استفاده میکنه چه اثری از تغییرات قیمت اون محصول میگیره.
تمامی این سوالات، اهمیت تحلیل حساسیت سود شرکت‌ها به تغییرات قیمت محصولات رو نشون میده که در این مقاله همه این مسائل رو برای شما روشن خواهیم کرد.
خیر؛ این یکی از مهم‌ترین نکاتی است که باید بهش توجه کنیم.
سود شرکت‌ها فقط به قیمت کالا وابسته نیست. چند عامل مهم دیگه هم وجود دارن:
برای همین، اگر دیدیم قیمت یک کالا ۲۰ درصد افزایش پیدا کرده، نباید بلافاصله نتیجه بگیریم سود شرکت مرتبط هم ۲۰ درصد افزایش پیدا میکنه. یا حتی اگر قیمت محصول یک شرکت افزایش پیدا کرد نباید فکر کنیم سود شرکت قطعا افزایش پیدا میکنه چون سود شرکت به ده‌ها عوامل دیگه هم بستگی داره.
بنابراین با توجه به مطلب بالا در اینجا نکته مهمی هست که باید بهش توجه کنیم:
در ادامه‌ی مقاله وقتی میگیم افزایش قیمت فلان محصول روی سود یک شرکت اثر مثبت داره این به معنی قطعی افزایش سود اون شرکت نیست. یا اگر میگیم افزایش فلان کالا روی سود فلان شرکت اثر منفی داره این به معنی قطعی کاهش سود نیست. به طور خلاصه "اثر مثبت" مترادف با "افزایش سود" نیست و "اثر منفی" مترادف با "کاهش سود" نیست. اثر مثبت یعنی اگر قرار بوده طبق همه عوامل، شرکت فلان در آینده N تومن سود بسازه حالا این اثر مثبت باعث میشه این شرکت N +X سود بسازه. اون X اثر مثبتی هست که از افزایش قیمت اون کالا حاصل شده. در حالی کل اون سود N+X ممکنه از سود فعلی شرکت کمتر باشه (به دلایل دیگه). امیدوارم مطلب رو گرفته باشید.
تحلیل حساسیت به ما کمک میکنه بفهمیم سود شرکت نسبت به تغییر یک متغیر چقدر واکنش نشون میده؛ اما پیش‌بینی سود به بررسی مجموعه‌ای از عوامل نیاز داره.
برای مثال، ممکنه بررسی کنیم که افزایش قیمت جهانی مس معمولاً چه اثری روی سود یک شرکت مسی داشته، اثر مثبت یا منفی؟ این اثر چه شدتی داره؟ کم یا زیاد یا متوسط؟ این بررسی به ما یک دید کلی میده، ولی برای پیش‌بینی سود آینده باید عواملی مثل مقدار فروش، هزینه‌ها و شرایط بازار و غیره رو هم بررسی کنیم.
حتی اگر یک شرکت در چند سال گذشته با افزایش قیمت مس رشد سود داشته، تضمینی وجود نداره که در سال آینده هم دقیقاً همون الگو تکرار بشه ولی این الگو که
هدف اینجا اینه که ارتباط بین کالاها، مواد اولیه و شرکت‌های بورسی رو ساده‌تر کنه.
به‌جای اینکه برای هر کالا جداگانه بین گزارش‌های مالی و اطلاعات شرکت‌ها جست‌وجو کنی، می‌تونی از اطلاعات این فایل برای پیدا کردن شرکت‌های مرتبط و شناخت اولیه اثر تغییر قیمت کالاها بر سودآوری اونها استفاده کنی.
در انتهای این مقاله، قراره برای هر ماده یا کالای مورد بررسی، اطلاعاتی از این جنس رو ببینی:
مشخص میشه کدوم شرکت‌های بورسی تولیدکننده اون کالا هستن و کدوم شرکت‌ها از اون به‌عنوان ماده اولیه استفاده میکنن.
مشخص میشه افزایش قیمت کالا در حالت معمول می‌تونه اثر مثبت، منفی یا خنثی و نامشخصی روی سود شرکت داشته باشه.
برای ساده‌تر شدن مقایسه، حساسیت شرکت‌ها رو به صورت کیفی، مثل کم، متوسط یا زیاد مشخص کردم. اگر اطلاعات کافی برای ارزیابی وجود نداشته باشه، نتیجه نامشخص اعلام شده.
هدف این نیست که فقط یک برچسب ببینی؛ بلکه باید بدونی چرا افزایش قیمت یک کالا ممکنه به نفع یا به ضرر یک شرکت باشه.
این ارزیابی‌ها تخمینی هستن و ممکنه با تغییر شرایط شرکت یا بازار نیاز به بازنگری داشته باشن.
فرض کن قیمت جهانی آلومینیوم افزایش پیدا کرده و می‌خوای شرکت‌های مرتبط با آلومینیوم رو بررسی کنی.
می‌تونی در اینجا ابتدا تولیدکنندگان مس رو پیدا کنی و ببینی کدوم شرکت‌ها از افزایش قیمت مس ممکنه منتفع بشن. بعد می‌تونی سراغ شرکت‌هایی بری که مس یکی از مواد اولیه اون‌هاست و بررسی کنی آیا افزایش قیمت مس می‌تونه هزینه تولیدشون رو بالا ببره و این اثر منفی چقدره.
در مرحله بعد، بهتره اطلاعات نمایش‌داده‌شده رو با گزارش‌های مالی شرکت در سامانه کدال، مقدار تولید و فروش و شرایط قیمت‌گذاری محصولات هم مقایسه کنی.
به این ترتیب، این فایل می‌تونه نقطه شروعی برای بررسی بنیادی باشه؛ نه جایگزینی کامل برای مطالعه صورت‌های مالی و تحلیل شرایط شرکت. در واقع از این اطلاعات به سرعت شرکت‌ها رو فیلتر میکنید و یکی دوتا شرکت که مورد نظر شماست رو پیدا و فقط شرایط اونها رو بررسی میکنید.
ما اینجا تقریبا تمامی شرکت‌های بورسی رو بررسی کردیم، چه شرکتی چی تولید میکنه و چی مصرف میکنه، همچنین رفتیم گزارشات و دیتای تاریخی شرکت‌ها رو تحلیل کردیم تا ببینیم حساسیت شرکت‌ها نسبت به تغییرات قیمت محصولات چقدره. ماحصل این بررسی‌ها شده بانک اطلاعاتی کاملی که در اختیار شما قرار داره.
تحلیل حساسیت سود به تغییرات قیمت کالاها و مواد اولیه، روشی برای شناخت بهتر رابطه بین بازار کالا و سودآوری شرکت‌های بورسیه.
این تحلیل کمک میکنه بفهمیم کدوم شرکت‌ها ممکنه از افزایش قیمت یک کالا سود ببرن و کدوم شرکت‌ها ممکنه با افزایش هزینه مواد اولیه مواجه بشن.
بااین‌حال، رابطه قیمت کالا و سود شرکت همیشه مستقیم و ثابت نیست. نرخ ارز، مقدار تولید و فروش، هزینه‌ها و فرمول‌های قیمت‌گذاری میتونن نتیجه رو تغییر بدن.
این فایل قراره این روابط رو به زبان ساده و در قالب اطلاعات آماده قابل‌استفاده نمایش بده تا بتونی شرکت‌های مرتبط با هر کالا رو سریع‌تر پیدا کنی و با دید بهتری سراغ تحلیل بنیادی اونها بری.
نکته: شناخت حساسیت سود، به معنی پیش‌بینی قطعی سود یا پیشنهاد خرید و فروش سهام نیست؛ بلکه یکی از ابزارهای کمکی برای تصمیم‌گیری آگاهانه‌تر در بازاره.
در این قسمت بانک اطلاعاتی تمامی مواد و کالا‌های شاخص، مهم و استراتژیک وجود داره. برای هر کالا مشخص شده چه شرکت‌هایی اون کالا رو تولید میکنن، چه شرکت‌هایی اون رو مصرف میکنن و حساسیت سود شرکت‌ها نسبت به تغییرات قیمت اون کالا مثبت هست یا منفی و شدت تاثیر گذاریش چقدره.
لیست کالا و مواد:
مس (نمونه)
تحلیل حساسیت سود به تغییرات قیمت:
فملی: مثبت – خیلی زیاد
تکنار: مثبت – زیاد
فباهنر: مثبت – کم
بترانس: منفی - خیلی کم
بکام: منفی – کم
بکابل: منفی – کم
بالبر: منفی – کم
بکاب: منفی – کم
نکات:
به همین ترتیب برای هر کالا و مواد در لیست بالا این اطلاعات در داخل فایل PDF موجود است که به راحتی میتوانید از آن استفاده کنید.
هزینه اندکی که برای دانلود این فایل PDF میپردازید بخشیش مربوط به سایت فاپول است که این فضای آپلود و دانلود فایل رو در اختیار ما قرار داده است.
ارادتمند شما مصطفی دهقان از سهم شناس
دیدگاه خود را ثبت کنید