مقدمه
بسم الله الرحمن الرحیم «وَ قُلْ رَبِّ زِدْنِي عِلْماً»
جزوه درس «آیین دادرسی مدنی ۳»
آیین دادرسی مدنی، به عنوان شریان حیاتی نظام قضایی هر کشور، نقشی بیبدیل در تحقق عدالت و تضمین حقوق اصحاب دعوا ایفا میکند. این دانش، نه صرفاً مجموعهای از مقررات شکلی، بلکه هنرِ هدایت صحیح یک اختلاف حقوقی از آغاز تا فرجام است و چنانچه دادرسی را به تار و پودی تشبیه کنیم که احکام ماهوی را در خود جای میدهد، قواعد آیین دادرسی، چارچوب و بستر بافت این تار و پود هستند که بدون آن، تحقق عدالت در هیچ جامعهای ممکن نخواهد بود. درس آیین دادرسی مدنی ۳ با هدف آشنایی عمیق دانشجویان با مهمترین و کاربردیترین نهادهای حقوقی در جریان دادرسی، به بررسی «طواری دادرسی» و «داوری» اختصاص یافته است تا ضمن ارائه تصویری روشن از موانع و چالشهای فراروی دادگاهها، چگونگی رویارویی با این موانع را نیز آموزش دهد.
طواری دادرسی، که عنوان اصلی این درس را تشکیل میدهد، به مجموعه عواملی گفته میشود که در جریان رسیدگی به یک دعوا پدید میآیند و روند عادی آن را با اختلال مواجه میسازند؛ موانعی که گاه از سوی اصحاب دعوا و گاه به تشخیص خود دادگاه مطرح میشوند و نیازمند تصمیمگیری فوری هستند تا تکلیف رسیدگی روشن شود. از «ایراد مرور زمان» که بر اثر گذشت زمان، حق اقامه دعوا را ساقط میکند، تا «رد دادرس و امتناع از رسیدگی» که بیطرفی قضایی را تضمین مینماید، از «تأمین دعوای واهی» که در برابر دعاوی بیاساس سپری برای خوانده ایجاد میکند، تا «تأمین اتباع بیگانه» که حمایت از خوانده ایرانی در دعاوی بینالمللی را به همراه دارد، همگی نشان از ظرافت و پیچیدگی نظام دادرسی دارند. همچنین «دعاوی طاری»، «طواری مربوط به جریان دادرسی» و «طواری مربوط به ادله»، هر یک به نوبه خود، ابعاد گوناگون این موانع و راهکارهای مقابله با آنها را به تصویر میکشند. در نهایت، مبحث «داوری» به عنوان یک آیین جایگزین و کارآمد، امکان حل و فصل اختلافات را بدون توسل به دادگاههای عمومی و با سرعت و تخصص بیشتر فراهم میآورد و از این رو، جایگاهی راهبردی در نظام حقوقی ایران یافته است.
جزوه پیش رو، حاصل تلاش علمی و گردآوری دقیق مباحث مطروحه در کلاسهای درس و مبتنی بر منابع معتبر از جمله کتب اساتید برجستهای همچون دکتر عبدالله شمس، دکتر نعمت احمدی، دکتر گودرز افتخار جهرمی و دکتر مصطفی السان، دکتر سیدجلالالدین مدنی و سایر صاحبنظران این عرصه است، تا دانشجویان گرامی را در مسیر دشوار اما شیرین فهم قواعد دادرسی، یاری رساند. امید است که مطالعه این جزوه، علاوه بر آمادگی برای آزمونهای دانشگاهی، زمینهساز درکی عمیقتر از عدالت قضایی و نقش بیبدیل آیین دادرسی در تحقق آن باشد و راهگشای دانشپژوهانی گردد که در آینده، خود عهدهدار اجرای عدالت در جایگاه قضاوت، وکالت یا مشاوره حقوقی خواهند بود.
حقوق مادی و معنوی این جزوه متعلق به تهیهکننده بوده و هرگونه کپیبرداری، تکثیر یا بهرهبرداری تجاری بدون ذکر منبع و اجازه کتبی، ممنوع و پیگرد قانونی دارد.
تهیهکننده: دکتر امیرحسین فتاحپور
دیدگاه خود را ثبت کنید